Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych psa: dziedziczenie, waga i wybór leczenia

Co warto wiedzieć

Opiekunowie szczeniąt dużych ras pytają zwykle o dwie rzeczy: czy dysplazja jest dziedziczna i czy pies będzie musiał przejść operację. Badania dają na pierwsze pytanie dość jasną odpowiedź, na drugie znacznie mniej pewną.

Przegląd z 2015 roku opisuje dysplazję stawów biodrowych jako zaburzenie rozwojowe uwarunkowane wieloma genami i wieloma czynnikami [1]. Przy dysplazji łokcia autorzy przeglądu systematycznego z 2019 roku zwracają uwagę na niedopasowanie powierzchni stawowych. Piszą, że odgrywa ono istotną rolę w rozwoju choroby, a jego rozpoznanie bywa trudne [5].

Ten tekst nie podaje nazw leków ani dawek. Leczenie dobiera lekarz weterynarii.

Co pokazują badania

Geny mają znaczenie, ale nie działają same. Badanie genetyczne z 2021 roku objęło owczarki niemieckie z Wielkiej Brytanii i Szwecji oraz dane z Finlandii [2]. Potwierdziło złożone podłoże genetyczne dysplazji biodrowej. Większość znalezionych miejsc w genomie związanych z ryzykiem była specyficzna dla danej populacji [2]. Trudno więc liczyć na jeden prosty test genetyczny dla wszystkich psów.

Selekcja hodowlana wiązała się z poprawą. Analiza bazy danych amerykańskiej Orthopedic Foundation for Animals z lat 1970–2015 objęła 60 ras i ponad milion ocen stawów biodrowych oraz ponad 275 tysięcy ocen łokci [3]. Wieloletnia selekcja na podstawie oceny budowy stawów wiązała się ze zmniejszeniem genetycznej podatności na chorobę, ale w różnym stopniu w poszczególnych rasach [3]. Autorzy podkreślają, że programy hodowlane muszą być dopasowane do rasy, a ocena budowy stawów pozostaje obecnie dostępną strategią [3]. Dwie osoby z zespołu autorów pełnią funkcje w tej organizacji [3].

Masa ciała. W badaniu przekrojowym 15 742 psów czterech ras (owczarek niemiecki, golden retriever, labrador retriever, rottweiler) masa ciała i luźność stawu biodrowego wiązały się ze zmianami zwyrodnieniowymi we wszystkich czterech rasach [4]. Owczarki niemieckie miały wyższe ryzyko takich zmian niż psy trzech pozostałych ras razem [4]. Przegląd z 2015 roku wymienia utrzymywanie właściwej masy ciała przez całe życie jako jedną z najbardziej obiecujących metod zapobiegania [1].

Leczenie: zachowawcze i operacyjne. Przegląd z 2015 roku podaje, że objawy dysplazji biodrowej łagodzi się leczeniem zachowawczym, a operacje wykonuje się, by zapobiec zmianom w stawie lub przywrócić jego funkcję [1]. Przegląd systematyczny z 2014 roku znalazł 477 publikacji o leczeniu operacyjnym i włączył 17 z nich [6]. Autorzy stwierdzili, że niewiele prac dostarczało mocnych dowodów pozwalających ocenić skuteczność zabiegów [6].

Endoproteza czy resekcja głowy kości udowej. Podsumowanie wiedzy w Veterinary Evidence z 2022 roku objęło dwanaście prac, w tym jeden przegląd systematyczny [7]. Według podsumowania obie metody mogą zmniejszać ból, ale trudno rozstrzygnąć, czy endoproteza stawu biodrowego lepiej łagodzi ból w dłuższym czasie niż resekcja głowy i szyjki kości udowej [7]. Siłę dowodów oceniono jako słabą [7].

Na co uważać

Nie traktuj wyniku jednego badania jako gwarancji. Porównania metod operacyjnych opierają się na nielicznych mocnych badaniach [6], [7].

Kupując szczenię, pytaj o wyniki oceny stawów rodziców. Analiza bazy hodowlanej wskazuje, że selekcja wiązała się z poprawą, ale jej efekt różnił się między rasami [3].

Nadwaga to czynnik, na który masz wpływ. Masa ciała wiązała się ze zmianami zwyrodnieniowymi w stawach biodrowych psów czterech dużych ras [4].

Rozpoznanie dysplazji łokcia bywa trudne [5]. Jeśli pierwsze badanie niczego nie wyjaśnia, a Ty nadal masz wątpliwości, zapytaj o dalszą diagnostykę.

Co zrobić teraz

• Przed zakupem szczenięcia poproś hodowcę o wyniki oceny stawów biodrowych i łokciowych obojga rodziców.
• Dbaj o prawidłową masę ciała psa od szczenięctwa. Zapytaj lekarza, jak ją oceniać.
• Jeśli niepokoi Cię sposób, w jaki pies się porusza, umów wizytę ortopedyczną.
• Gdy lekarz proponuje operację, zapytaj o leczenie zachowawcze, o różnice między metodami i o to, jak będzie wyglądać rehabilitacja.
• Jeśli planujesz hodowlę, zapytaj lekarza o ocenę stawów na zdjęciu RTG i o to, jak udokumentować jej wynik.