Kastracja kota: dlaczego po zabiegu łatwiej przytyć i co z guzami listwy mlecznej

Co warto wiedzieć

Kastracja kocura i sterylizacja kotki to zabiegi, o które właściciele pytają bardzo często. Zwykle chodzi o dwie rzeczy: czy kot po zabiegu utyje i czy zabieg wpływa na jego zdrowie. Na pierwsze pytanie badania odpowiadają dość jasno: po kastracji kot łatwiej przybiera na wadze, ale dużo zależy od tego, co i jak je [1], [2]. Na drugie odpowiedź jest ostrożniejsza, bo dowody o guzach listwy mlecznej są słabe [4].

Ten tekst nie omawia samej operacji ani znieczulenia. O przebieg zabiegu i opiekę po nim zapytaj lekarza weterynarii, który będzie go wykonywał.

Co pokazują badania

Wykastrowane koty przybierały więcej niż niekastrowane. W badaniu z 2004 roku 24 koty (12 kocurów i 12 kotek) przez 26 tygodni karmiono dietą o niskiej lub wysokiej zawartości tłuszczu [1]. W tym czasie koty wykastrowane przybrały wyraźnie więcej tkanki tłuszczowej i masy ciała niż koty niekastrowane. Koty wykastrowane na diecie tłustej przybrały więcej niż te na diecie niskotłuszczowej. Autorzy nie zauważyli, by po zabiegu koty zaczęły jeść coraz więcej, a wydatek energii po uwzględnieniu składu ciała był podobny we wszystkich grupach [1].

Tłuszcz w diecie miał znaczenie. W badaniu z 2007 roku 24 młode koty w wieku 9–12 miesięcy dostawały diety o różnej zawartości tłuszczu i węglowodanów, przez 13 tygodni przed zabiegiem i 17 tygodni po nim [2]. Po kastracji przybrały na wadze wszystkie grupy, przy czym kotki średnio o 39%, a kocury o 10%. Ilość tkanki tłuszczowej rosła razem z udziałem tłuszczu w diecie. Autorzy wnioskują, że kastracja zwiększa u kotów podatność na tycie wywołane tłustą dietą [2].

Kastracja pojawia się wśród czynników ryzyka nadwagi i otyłości. W badaniu 385 zdrowych kotów miejskich 19,0% miało nadwagę, a 7,8% było otyłych [3]. Wśród czynników ryzyka autorzy wymienili płeć męską, kastrację oraz to, że opiekun nie doszacowywał tuszy swojego kota [3]. To badanie pokazuje związek, a nie to, że sam zabieg odpowiada za nadwagę.

Sterylizacja a guzy listwy mlecznej. Podsumowanie wiedzy opublikowane w 2025 roku w Veterinary Evidence objęło cztery badania [4]. We wszystkich czterech sterylizacja kotek wiązała się z ochroną przed guzami listwy mlecznej. Jedno badanie analizowało wiek: ochronę stwierdzono tylko przy zabiegu przed 1. rokiem życia, a sterylizacja po 2. roku życia wiązała się z większym ryzykiem niż brak zabiegu [4]. Siłę dowodów oceniono jako słabą, a ryzyko błędu w badaniach jako umiarkowane lub wysokie. Podsumowanie zaznacza, że potrzebne są lepsze badania, by ustalić optymalny wiek zabiegu [4].

Na co uważać

Liczby z badań nad wagą pochodzą z małych grup kotów w warunkach doświadczalnych, karmionych specjalnie przygotowanymi dietami [1], [2]. Nie przekładaj ich wprost na swojego kota. Pokazują kierunek: po zabiegu łatwiej o nadwagę.

Nadwagę u własnego kota łatwo przeoczyć. W badaniu kotów miejskich niedoszacowanie tuszy kota przez opiekuna było jednym z czynników ryzyka nadwagi i otyłości [3]. Poproś lekarza, żeby pokazał Ci, jak ocenić sylwetkę kota dotykiem i wzrokiem.

Uważaj na miskę stale pełną karmy. Autorzy badania z 2004 roku zalecają, by po kastracji podawać karmę o niskiej zawartości tłuszczu w odmierzanych posiłkach, a nie do woli [1].

Co zrobić teraz

• Przed zabiegiem zapytaj lekarza weterynarii, w jakim wieku sterylizacja lub kastracja ma sens u Twojego kota.
• Po zabiegu zważ kota i zapisz wynik, a potem waż go regularnie.
• Odmierzaj porcje zamiast zostawiać pełną miskę na cały dzień.
• Zapytaj lekarza, czy i kiedy zmienić karmę po zabiegu oraz jak dobrać jej ilość.
• Jeśli kot przybiera na wadze, nie czekaj, tylko omów dietę na najbliższej wizycie.