Kastracja psa: kiedy ją zrobić i co mówią badania o stawach

Co warto wiedzieć

Kastracja to usunięcie jąder u samca lub jajników u suki. Zapobiega niechcianym miotom i w wielu domach jest oczywistym krokiem. Autorzy badania z 2020 roku zauważają, że kastracja psów w pierwszym roku życia stała się rutyną w USA i dużej części Europy, a nowsze badania wskazują, że u niektórych ras może się ona wiązać z większym ryzykiem chorób stawów i nowotworów. To, jak piszą, utrudnia właścicielom decyzję [3].

Nie wynika z tego, że kastracja jest zła. Wynika tyle, że pytanie „kiedy” nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich psów. Rasa, płeć i wielkość psa mogą mieć znaczenie, a termin warto ustalić razem z lekarzem weterynarii.

Co pokazują badania

Kastracja wiązała się z częstszą chorobą więzadła krzyżowego. Przegląd systematyczny z metaanalizą z 2025 roku zebrał wyniki 24 badań [1]. U wykastrowanych suk szansa na chorobę więzadła krzyżowego przedniego była około 2,3 razy większa niż u suk niekastrowanych, a u wykastrowanych samców około 2,1 razy większa. Związek był wyraźniejszy u psów wykastrowanych w wieku 1 roku lub młodszych. Autorzy ocenili pewność tych dowodów jako umiarkowaną i piszą o związku, a nie o tym, że sam zabieg wywołuje chorobę [1].

U suk znaczenie mogła mieć rasa. Podsumowanie wiedzy opublikowane w 2024 roku w Veterinary Evidence, poświęcone sukom, objęło osiem badań [2]. Wyniki były niejednoznaczne, ale w sumie sugerowały, że kastracja przed 1. rokiem życia może zwiększać ryzyko choroby więzadła krzyżowego. Według podsumowania kastracja przed 1. rokiem życia może zwiększać to ryzyko u suk rasy golden retriever, owczarek niemiecki i rottweiler, a siłę dowodów oceniono jako umiarkowaną [2].

Rasy bardzo się od siebie różniły. Zespół Harta wcześniej badał golden retrievery, labradory i owczarki niemieckie. U tych ras kastracja przed 1. rokiem życia wiązała się z większym ryzykiem co najmniej jednej choroby stawów, zwłaszcza u psów wykastrowanych do 6. miesiąca życia [3]. W badaniu z 2020 roku autorzy objęli analizą kolejne 29 ras i trzy odmiany pudla. Brali pod uwagę dysplazję stawu biodrowego, uszkodzenie więzadła krzyżowego, dysplazję stawu łokciowego oraz cztery nowotwory: chłoniaka, guza z komórek tucznych, naczyniakomięsaka i kostniakomięsaka [3].

U małych ras nie widać było większego ryzyka chorób stawów. W tym samym badaniu psy małych ras nie wydawały się mieć większego ryzyka chorób stawów związanego z kastracją. Częstsze nowotwory po kastracji stwierdzono tylko u dwóch małych ras: boston terriera i shih tzu [3]. Autorzy podsumowali, że w większości przypadków opiekun może wybrać wiek kastracji bez zwiększania ryzyka tych chorób, i rozpisali zalecenia osobno dla każdej rasy i płci [3].

Na co uważać

Liczby z przeglądu opisują grupy psów, a nie Twojego psa. Ryzyko około dwa razy większe nie oznacza, że wykastrowany pies na pewno zachoruje, a niekastrowany będzie zdrowy [1].

Zalecenia rasowe z badania Harta dotyczą konkretnych ras i chorób, które autorzy analizowali [3]. Jeśli masz psa mieszańca albo rasę spoza tej listy, nie przenoś wprost wyników innej rasy. Porozmawiaj z lekarzem weterynarii o tym, jak duży może urosnąć Twój pies i na co warto uważać przy jego budowie.

Ten tekst opisuje badania o stawach i nowotworach. Kastracja ma też inne skutki, których tu nie omawiamy. Zanim zdecydujesz, zapytaj lekarza o pełny bilans dla Twojego psa, w tym o zachowanie i zapobieganie ciąży.

Co zrobić teraz

• Na najbliższej wizycie zapytaj wprost: w jakim wieku kastracja ma sens u psa tej rasy, płci i wielkości.
• Jeśli masz dużego psa lub sukę rasy wymienionej w badaniach, zapytaj, czy warto poczekać z zabiegiem do zakończenia pierwszego roku życia.
• Jeśli masz psa małej rasy, zapytaj, czy dla niego termin ma podobne znaczenie jak dla dużych ras.
• Zanim podejmiesz decyzję, ustal z lekarzem, jak w tym czasie zapobiegać niechcianym miotom.