Kleszcze u kota: jakie choroby mogą przenosić i co mówią badania z Polski

Co warto wiedzieć

O kleszczach mówi się zwykle w kontekście psów. W polskich badaniach z Wrocławia i Poznania kleszcze zbierano zarówno z psów, jak i z kotów [2][3][4].

Według przeglądu polskich badań z 2023 roku głównymi kleszczami atakującymi psy i koty w Polsce są gatunki z rodzaju Ixodes, w tym kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) i kleszcz jeżowy (Ixodes hexagonus), oraz kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus) [1]. Za główne drobnoustroje przenoszone przez kleszcze w Polsce autorzy uznali bakterie z rodzajów Anaplasma, Borrelia i Rickettsia oraz pierwotniaki z rodzaju Babesia [1]. Częstość zakażeń była na ogół wyższa u psów niż u kotów [1].

Co pokazują badania

Kleszcze z psów i kotów we Wrocławiu. W ciągu dwóch lat w 18 lecznicach zebrano 1455 kleszczy z 931 zwierząt, w tym ze 171 kotów [2]. Wśród przebadanych kleszczy pospolitych (127, z psów i kotów łącznie) 65,4% niosło co najmniej jeden z badanych drobnoustrojów, w tym 21,3% Anaplasma phagocytophilum i 9,0% Babesia [2]. Wśród 137 kleszczy jeżowych odsetek ten wyniósł niemal 11% [2]. Wynik dotyczy obecności drobnoustrojów w kleszczach, a nie choroby zwierząt.

Borrelia w kleszczach ze zwierząt. We wcześniejszym badaniu z Wrocławia zebrano 729 kleszczy z 373 psów i 78 kotów [3]. Bakterie Borrelia wykryto w 22,5% kleszczy pospolitych zdjętych ze zwierząt [3]. Liczba kleszczy na zwierzętach nie różniła się istotnie między obszarami miasta o różnym stopniu przekształcenia [3]. Autorzy uznali, że psy i koty odgrywają istotną rolę w utrzymywaniu cyklu życiowego kleszczy w mieście [3].

Kleszcz jeżowy a koty. W Poznaniu kleszcze zebrano od 680 zwierząt, w tym 113 kotów [4]. Z 33 kleszczy jeżowych 31 zebrano od trzech kotów [4]. W Wielkiej Brytanii autorzy badania z 2017 roku uznali, że koty z miejskich terenów zielonych mogą być ważnymi żywicielami tego kleszcza [5].

Objawy anaplazmozy u kotów. W serii 16 przypadków z północno-wschodnich stanów USA u wszystkich kotów z potwierdzonym zakażeniem Anaplasma phagocytophilum wystąpiła apatia, u 15 podwyższona temperatura, a u 14 brak apetytu [6]. Opisano też m.in. powiększenie wątroby i śledziony, chwiejny chód i zapalenie spojówek [6]. U 14 kotów, dla których opisano odpowiedź na leczenie antybiotykiem, nieprawidłowości ustąpiły [6]. To opis przypadków z USA, nie badanie częstości.

Ochrona. W badaniu randomizowanym w 20 lecznicach w Niemczech, na Węgrzech i w Portugalii porównano dwa preparaty przeciwkleszczowe u kotów (112 kotów z lotilanerem i 57 z fipronilem w analizie skuteczności) [7]. Średnia skuteczność we wszystkich wizytach wyniosła 99,6% dla lotilaneru i 96,4% dla fipronilu, a oba preparaty były dobrze tolerowane [7].

Bartonella. Metaanaliza z 2023 roku objęła 131 prac i około 20 000 kotów z całego świata [8]. Częstsze zakażenie bakteriami Bartonella obserwowano m.in. u kotów młodych, swobodnie wychodzących i z pasożytami zewnętrznymi [8].

Na co uważać

Kot wychodzący może przynosić kleszcze także z miejskiej zieleni [3][5].

Jeśli kot jest apatyczny, nie je albo ma gorączkę, skontaktuj się z lekarzem. Takie objawy opisano u kotów z anaplazmozą w USA [6].

Nie stosuj u kota preparatów przeznaczonych dla psów bez pytania lekarza. Dobór preparatu należy do lekarza weterynarii.

Co zrobić teraz

• Jeśli kot wychodzi, zapytaj lekarza weterynarii o ochronę przed kleszczami dobraną do kota.
• Zapytaj lekarza, jak i gdzie szukać kleszczy na ciele kota i jak je bezpiecznie usuwać.
• Zanotuj, kiedy znalazłeś kleszcza. Przekaż to lekarzowi, jeśli kot zachoruje.
• Jeśli kot jest apatyczny, nie je lub ma gorączkę, umów wizytę i powiedz o kontakcie z kleszczami.