Z psem na południe Europy: pasożyty, komary i wścieklizna, o których warto wiedzieć przed wyjazdem

Co warto wiedzieć

Pies na wakacjach śpi w nowych miejscach, biega po nowych trawach i spotyka nowe owady. W krajach basenu Morza Śródziemnego krążą choroby przenoszone przez wektory, czyli kleszcze, komary i inne owady. Niemieckie badanie z 2010 roku dotyczyło trzech z nich: leiszmaniozy, babeszjozy i erlichiozy [1].

Do tego dochodzą wymogi formalne przy przekraczaniu granic, takie jak dokumenty czy szczepienia. Zależą one od kraju docelowego, dlatego przed wyjazdem sprawdź je u lekarza weterynarii i w oficjalnych źródłach. Ten artykuł dotyczy zdrowia psa, a nie przepisów.

Co pokazują badania

Południe Europy to realne ryzyko zakażenia. W Niemczech przebadano krew 4681 psów w kierunku leiszmaniozy, babeszjozy i erlichiozy. Większość z nich, 4226 psów, przywieziono z rejonów, gdzie te choroby występują. 87 psów było z właścicielami na wakacjach za granicą [1]. Najczęściej wykrywano przeciwciała przeciw pierwotniakowi wywołującemu babeszjozę (23,4%). Na kolejnych miejscach były leiszmania (12,2%) i bakteria wywołująca erlichiozę (10,1%) [1]. Dla porównania zbadano 331 psów żyjących na stałe w Portugalii, w rejonie występowania tych chorób. Przeciwciała przeciw pierwotniakowi babeszjozy miało tam 58% psów, a przeciw leiszmanii 9,1% [1]. Autorzy piszą wprost, że podróż z psem w te rejony wiąże się ze znacznym ryzykiem zakażenia. Radzą, żeby przed przywiezieniem psa z takiego rejonu skonsultować się z lekarzem weterynarii [1].

Komary przenoszą nicienie, które rozprzestrzeniają się po Europie. Przegląd systematyczny z 2025 roku dotyczył dwóch nicieni z rodzaju Dirofilaria. Ich głównym żywicielem jest pies, a przenoszą je komary [2]. Jeden z nich, D. immitis, opisywano w publikacjach głównie u psów. Drugi, D. repens, częściej u ludzi [2]. Według autorów w porównaniu z ubiegłym stuleciem dotyczą one znacznie większej liczby krajów, zwłaszcza w Europie Środkowej. Pokazuje to wyraźne rozprzestrzenienie w ciągu ostatnich 20 lat. Globalizacja i ocieplenie klimatu prawdopodobnie będą sprzyjać dalszemu rozprzestrzenianiu [2]. Region, w którym leży Polska, nie jest więc poza zasięgiem tego problemu.

Wścieklizna to wciąż choroba podróżnych. Analiza opublikowanych opisów przypadków z lat 2013–2019 zebrała 23 przypadki wścieklizny u ludzi, którzy przekroczyli granicę państwa [3]. Większość wynikała z pogryzienia przez psa. U 74% chorych nie zastosowano profilaktyki poekspozycyjnej, czyli postępowania po kontakcie z wirusem. Mediana długości podróży wyniosła 60 dni [3]. To dane o ludziach, nie o psach. Pokazują jednak, że wścieklizna nie jest problemem z podręcznika historii, a pogryzienie przez obce zwierzę w podróży wymaga pomocy lekarskiej.

Na co uważać

Choroby z cieplejszych krajów mogą trafić tam, gdzie wcześniej ich nie było. W niemieckim badaniu u psów żyjących w Niemczech, w większości przywiezionych z rejonów występowania tych chorób, wykrywano leiszmanię, która w Niemczech nie jest chorobą rodzimą [1]. Jeśli po powrocie pies zachoruje, koniecznie powiedz lekarzowi, gdzie byliście.

W podróży unikaj kontaktu z bezpańskimi zwierzętami, zarówno swojego, jak i psa. Większość opisanych przypadków wścieklizny u podróżujących ludzi wynikała z pogryzienia przez psa [3].

Ochronę przed kleszczami i owadami dobieraj z lekarzem, znając cel podróży. To rozmowa, a nie zakup „w ciemno”.

Co zrobić teraz

• Umów wizytę z wyprzedzeniem przed wyjazdem. Powiedz, dokąd jedziecie i na jak długo, i zapytaj o ochronę przed kleszczami, komarami i innymi owadami.
• Sprawdź z lekarzem i w oficjalnych źródłach aktualne wymagania wjazdowe kraju docelowego, w tym dokumenty i szczepienie przeciw wściekliźnie.
• W podróży nie pozwalaj psu na kontakt z bezpańskimi zwierzętami. Jeśli Ciebie lub psa pogryzie obce zwierzę, od razu szukaj pomocy lekarskiej na miejscu.
• Po powrocie obserwuj psa i przy każdej wizycie mów, że był za granicą.
• Jeśli myślisz o przywiezieniu psa z południa Europy, najpierw porozmawiaj z lekarzem o badaniach w kierunku chorób przenoszonych przez wektory.